Stok devir hızı nakdi nasıl yer?

Bir işletmenin nakit sıkıntısı çoğu zaman kârsızlıktan değil, paranın depoda beklemesinden gelir. Satın alınan mal ödenmiştir; satılana kadar kasada boşluk bırakır. Devir hızı bu boşluğun ne kadar sürdüğünü söyler.

Hesap

Basit hali: dönem satış maliyeti ÷ ortalama stok değeri. Sonuç “yılda kaç kez döndüğü”dür. 4 çıkıyorsa mal ortalama üç ay depoda bekliyor demektir. Stok kalemi bazında bakıldığında tablo değişir: birkaç hızlı ürün ortalamayı kurtarırken raftaki ölü stok görünmez olur. Bu yüzden devir hızı toplamda değil, kalem ve kategori bazında anlamlıdır.

Hesabın ön şartı: hareket kaydı

Devir hızı, dönem içindeki çıkışları ve ortalama bakiyeyi gerektirir. Stok “mevcut” alanında tek bir sayı olarak tutuluyorsa ne ortalama bakiye hesaplanabilir ne de çıkışın hangi belgeden geldiği bilinir. Hareket defteri olmadan devir hızı tahmindir.

Devir hızını bozan dört alışkanlık

• Toplu alım iskontosu. Birim fiyat düşer ama para altı ay depoda kalır. İskonto oranı ile bekleme maliyeti karşılaştırılmadan karar verilmemeli.
• Sayım farkını elle düzeltmek. Fark bir fişle kapatılmazsa geçmiş dönem hesapları bozulur.
• Depolar arası kayıp. Transfer tek belgeyle iki hareket üretmiyorsa mal ara adımda “kaybolur”.
• Ölü stoğu taşımak. İki yıldır hareket görmeyen kalemler listeden çıkarılmaz; ortalama stok şişer.

Pratikte

Aylık olarak üç liste yeter: en çok hareket gören kalemler, hiç hareket görmeyenler ve kalem bazında ortalama bekleme süresi. Üçü de hareket defterinden çıkar; ayrıca veri girişi istemez.